Logoterapi’nin temsilcileri ve yönelimleri

Viktor Frankl’ın öğrencileri; Elisabeth Lukas ve Alfried Laengle

Viktor Frankl'ın 1970'lerden itibaren öğretilerine yoğun bir ilgi ve bağlılık gösteren, daha sonra Frankl ile yakın temas içerisinde bulunan ilk öğrencileri, düşüncelerinin ve öğretilerinin yayılmasını sağlamıştır. Frankl’ın ilk öğrencileri arasında özellikle iki kişi önemlidir. Bunlar; Elisabeth Lukas ve Alfried Laengle’dır. Lukas ve Laengle'nin, logoterapinin gelişmesinde ve varoluş analizinin ilerlemesinde önemli etkileri olmuştur.

Ancak Lukas ve Laengle iki farklı logoterapi yönelimini savunmaktadırlar.

Bugün logoterapi ve varoluş analizden bahsedildiğinde, bu iki temel yönelimin birbirinden ayrılması gerekmektedir.

Bir yanda, Lukas'ın etki alanı çevresinde kalan ve Frankl'ın orijinal fikirlerine dayanan ve kurucusunun saf öğretisinin korunmasına kendini adamış bir yönelim bulunmaktadır. Bunun adına orijinal logoterapi de denilmektedir. Lukas, logoterapisini özellikle Almanya'daki nüfusun büyük bir bölümüne duyurmuştur ve logoterapinin yaygınlaştırılmasında önemli katkı sağlamıştır. 1986 yılında Fürstenfeldbruck'ta, Güney Alman Logoterapi Enstitüsünü kurmuştur. 2003 yılına kadar burada logoterapistler yetiştirmiştir. Dünya’nın birçok ülkesinde birçok üniversitede logoterapi eğitimleri sunmuştur.

Diğer yanda Laengle ise, Frankl'ın temel kavramlarını daha da geliştirmiş ve varoluş analizini, kapsamlı ve bağımsız bir psikoterapi ekolü olarak oluşturmuş ve genişletmiştir. Bu kapsamda, 1983 yılında Viyana'da ilk onursal başkanlığını Frankl'ın üstlendiği  “Logoterapi ve Varoluş Analiz Derneği”ni (GLE) kurmuştur. (GLE = Gesellschaft für Logotherapie und Existenzanalyse: Logoterapi ve Varoluş Analiz Topluluğu)

Bu iki yönelim de, her ne kadar kısmen ortak bir antropolojik temelle ilişkili olsalar da, birbirlerinden önemli ölçüde farklılık göstermektedirler. Frankl'ın (Lukas ve çevresindekilerin temsil ettiği) orijinal logoterapisi ve varoluş analizinde, temel motivasyon kavramı direkt olarak anlam istencidir. Fakat varoluşsal analizinde (Laengle ve çevresindekilerin temsil ettiği) bu kavram, kapsamlı yeni bir psikoterapi ekolü olarak dikkate alınır ve orijinal logoterapi de onun ayrılmaz bir parçası olarak kabul edilir.

Laengle’nin çalışmalarının özü, anlam istenci konusunu artık tek bir merkezi motivasyon dinamiği olarak değil, toplam dört adet temel varoluşsal motivasyondan diğer üçüne göre öncelikli olanı olarak anlaşılması ve kabul edilmesidir. Böylelikle Laengle, Frankl’ın orijinal varoluş kavramını genişletmiş olur. Varoluş artık sadece bir anlamlandırma çalışması (anlam istenci) değil, aynı zamanda koşulları kabul etme, değerli ilişkiler kurma ve kendisiyle ve başkalarıyla gerçek bir diyaloga girme çabasıdır. Bir başka değişiklik ise fenomenolojik araçlarla yapılan öncelikli çalışmadır. Bu, bir duygu teorisinin (Emotionslehre) ve spesifik bir terapi yöntemin, kişisel varlık analizi (Personalen Existenzanalyse) olarak geliştirilmesini sağlamıştır. Laengle, kendi yeni psikoterapi ekolünün ismini "Personale Existenzanalyse" (Kişisel Varoluş Analizi) olarak adlandırmıştır.

Laengle tarafından ilan edilen "kişisel değişimin" bir parçası olarak, bu yeni teorik ve metodolojik yaklaşımların tanıtımı nedeniyle, Frankl, 1991 yılında GLE ve temsilcilerinden ayrıldı. Frankl’a göre bu gelişme, gerçek logoterapi kavramının çok ötesine geçmiştir. Frankl, Laengle tarafından kendi psikoterapi eğitimin bir parçası olarak sunulan kişisel deneyim olgusunu (Selbsterfahrung), logoterapinin öz aşkındalığına (Selbsttranszendenz) ters düştüğünü ve bu nedenle, logoterapi kapsamında değerlendirilemeyeceğini belirterek reddetmiştir. Frankl, genel olarak kendi öğretisinin daha da geliştirilmesinin sonucunda, yaşamı boyunca karşı çıktığı Psikolojizme (Psychologismus) dönüştürülmesinden korkuyordu. Frankl'a göre, logoterapinin ve varoluşçu analizin odak noktası, geleceğe yönelik olarak anlamlandırma teorisinde (Sinnlehre) kalmalarının gerekliliğidir.

1992 yılında GLE'de gerçekleştirilen değişiklikler sonucunda, Viyana'da "Viktor Frankl Enstitüsü" (VFI)  kurulmuştur. VFI’da Lukas ekolüne göre şekillenen ve Frankl tarafından tasarlanan orijinal logoterapisi ve varoluş analizi uygulamaları sürdürülmüştür. Orijinal logoterapi ve varoluş analize kendini adayan “Viktor Frankl Enstitüsü” ile Alfried Laengle’nin “Personale Existenzanalyse” (Kişisel Varoluş Analizi) varoluş analizini temel olarak alan GLE derneği, çalışmalarını birbirlerinden bağımsız olarak sürdürmektedirler. Bu iki öncü kurumun ve temsilcilerinin arasında hiçbir bağlantı veya işbirliği bulunmamaktadır. Logoterapi ve varoluş analizi kapsamındaki çok sayıdaki bölgesel, ulusal ve uluslararası topluluklar ve benzeri örgütlenmeler, genel olarak bu iki ana yöneliminden, sadece kendi görüşlerine, yönelimlerine ve ilişkilerine uygun olanını temsil ederler.

Logoterapi ve varoluş analizi hakkında karışıklıkları engellemek için aynı veya benzer adlara sahip diğer psikoterapi ekolleriyle aralarında bir ayrım yapılması gerekmektedir. Örneğin, Ronald D. Laing ve Emmy Van Deurzen tarafından geliştirilen ve “İngiliz Varoluş Analizi Derneği” tarafından temsil edilen “varoluş analizi”, her ne kadar adı aynı adı taşıyor olsa da, Frankl'ın çalışmalarını çalışmalarıyla hiçbir ilişkisi yoktur. Daha ziyade, Jean-Paul Sartre'nin varoluş felsefesi varsayımlarına dayanır. Benzer şekilde, Irvin D. Yalom'un varoluş psikoterapisi de özünde Frankl'ın asıl antropolojik temellerine değil, psikodinamik bir sürece dayanmaktadır. Amerikan varoluşundan gelen Rollo May de, Frankl’in varoluş analizi ile alakasızdır. Ayrıca Ludwig Binswanger ve Medard Boss tarafından kurulan ve bugün “varolma analizi” (Daseinanalyse) olarak bilinen ve felsefik açıdan esasen Martin Heidegger'e dayanan öğreti, 1940'lı yıllarda "Daseinanalyse" adı altında yayınlanmıştır.

Abdullah ÖZER

(Sosyal Hizmet Uzmanı, Klinik Psikoloji Uzmanı, Aile Danışmanı)

Ebru ÖZER

(Uzman Psikolog, Klinik Felsefeci, Aile Danışmanı)

KAPAT
ÖN KAYIT FORMU
Formu doldurun en kısa süre içerisinde biz sizi arayalım